Ostatni żywy bandyta
(23 Lipca 2010)
Ta historia jest jak wycięta z westernu. Mamy wściekłego na cały świat samotnego mściciela, dziewczynę, która odeszła z innym, armię niekompetentnych szeryfów, pościg, strzelaniny i wreszcie publiczną egzekucję – czego więcej trzeba? Może tylko tego, żeby wszystko to zdarzyło się wyłącznie na celuloidowej taśmie.
– To nie był psychopata, jakim chciały widzieć go media, to był człowiek przechodzący silne załamanie nerwowe, żywa istota, mój młodszy brat – mówił po wszystkim 39-letni Angus Moat, brat Raoula, który w ubiegłym tygodniu stał się bohaterem jednego z największych w historii Wielkiej Brytanii pościgów za uzbrojonym przestępcą. – Siedziałem przed telewizorem i oglądałem to wszystko minuta po minucie. I czasem nie byłem pewny, czy to wszystko dzieje się naprawdę, czy to tylko film – dodaje brat mężczyzny, który w niedzielę popełnił samobójstwo otoczony przez policyjną obławę.
Mściciel
Raoul Moat miał sześć stóp i trzy cale wzrostu (ok. 190 cm), był szczupły, ale dosyć muskularny i wysportowany. Umiał i lubił się bić, pracował kiedyś jako bramkarz w nocnym klubie, dużo ćwiczył, podobno też brał sterydy, żeby stale utrzymywać się w formie.
Kiedy kilka tygodni temu został aresztowany za posiadanie „niebezpiecznego narzędzia”, czyli kastetu, który policjanci znaleźli w jego samochodzie, cierpliwie i spokojnie tłumaczył im techniczne szczegóły. – To tylko ozdoba – mówił. – Moja ręka ledwie się mieści w ten kastet i gdybym kogoś uderzył w ten sposób, zdarłbym sobie skórę do kości.
Raoul Moat dorastał wychowywany przez babcię na przedmieściach Newcastle i od małego lubił wchodzić na kolizyjny tor z prawem. Zanim stał się znany jako samotny mściciel, zgromadził na swoim koncie w sumie dwanaście odsiadek.
Miał też i jaśniejszą stronę, którą opisują jego znajomi i była dziewczyna, Yvette Foreman. Raoul lubił naturę i często zabierał ją na biwaki do lasu. – To był świetny chłopak, nigdy nie spotkało mnie z jego strony nic złego – mówi. Brat i koledzy wspominają też jego pasję do wędkowania.
Kobieta
Zdania Yvette nie może podzielić ostatnia dziewczyna Moata, Samantha Stobbart. Ją Raoul spotkał przed sześciu laty, gdy miała niewiele ponad 16 lat, a on stał wieczorami na bramce w nocnym klubie. Rodzina i znajomi opisują ich związek jako burzliwy i gorący. Wspominają też, że Moat bywał o nią bardzo zazdrosny. 18 miesięcy temu urodziła im się córeczka Chanel, a kumple, z którymi siedział w więzieniu wspominają, że mówił o niej „The One”, czyli ta jedyna. Dlaczego zdecydowała się od niego odejść – do końca nie wiadomo. Jasne jest jednak jak to rozegrała. Powiedziała mu o tym, gdy Moat odsiadywał 18-tygodniowy wyrok za kolejną w życiu bijatykę. Bojąc się, że łatwo jej nie odpuści, powiedziała też, że jej nowy narzeczony jest policjantem.
Raoul Moat opuścił mury więzienia w Durham w czwartek, 1 lipca. Wkrótce potem na jego facebookowym profilu pojawił się opis: „Wyszedłem właśnie z więzienia. Straciłem wszystko, co miałem, a moja kobieta odeszła z innym. Patrzcie, co się teraz stanie...”
Strzelanina
Nowy chłopak Samanthy, 29-letni Chris Brown nie był co prawda policjantem, ale do ułomków nie należał. Pracował jako instruktor karate. Nad ranem w sobotę, 3 lipca, gdy wychodził z domu rodziców Samanthy w Birtley niewiele jednak mógł zrobić. Skapitulował przed kulą Moata na trawniku przed domem, nie rozumiejąc pewnie nawet kto i dlaczego do niego strzela. Huk wystrzału najprawdopodobniej obudził i przestraszył Samanthę, nie na tyle jednak, żeby nie wyjrzała przez okno. Moat strzelił do niej dwukrotnie. Tym razem jednak nie zabił, dziewczyna trafiła do szpitala, gdzie jej stan opisano jako bardzo poważny, ale stabilny. – Mówiłem: będziesz moja, albo nikomu nie pozwolę cię mieć! – wrzasnął Moat na odchodne. Potem wsiadł do swego lexusa i odjechał. W czasie, gdy postawiona na równe nogi policja próbowała opracować plan dorwania Moata za strzelaninę w Birtley, on sam ani myślał odpuścić. Wciąż wierząc, że człowiek, który odbił mu dziewczynę, był policjantem, przeniósł swój gniew na wszystkich mundurowych.
42-letni David Rathband rozpoczął swój nocny patrol wieczorem 3 lipca, a kwadrans po północy przejeżdżał właśnie przez rondo w East Denton na zachodzie Newcastle. Moat też. Strzelił mu w twarz przez uchylone okno w samochodzie. Policjant nie zginął, ale przez kilka następnych dni walczył o życie w miejscowym szpitalu.
Zaledwie kilka godzin później policja z Northumbrii otrzymała 49-stronicowy, napisany odręcznie list, w którym Moat oficjalnie wypowiedział jej wojnę. – Cywile nie mają się czego bać, ale policja niech ma się na baczności. Zanim zginę, zamierzam zabrać ze sobą tak wielu z nich, ilu zdołam – napisał w nim, rozpoczynając tym samym obławę na pojedynczego człowieka, jakiej Brytyjczycy jeszcze nie widzieli.
Szeryf
– Żaden rzucony w naszą stronę kamień nie pozostanie bez odpowiedzi – obiecywała Sue Sim, tymczasowa szefowa policji z hrabstwa Northumbria, gdy dziennikarze nie ustawali w pytaniach, czy i kiedy zbieg zostanie ujęty. Policjantka znalazła się tym samym w położeniu nie do pozazdroszczenia. Przez kolejne osiem dni robiła, co się tylko dało, żeby podlegli jej mundurowi do reszty nie stracili twarzy. Przekonywała, że policjanci nie dadzą się zastraszyć i zapewnią lokalnej społeczności poczucie bezpieczeństwa, za każdym razem dodając, że „pętla się zaciska” i władze są o włos od ujęcia Moata. Ścigany jednak wciąż się z niej wymykał.
Policji szło kiepsko, a na jaw zaczęły wychodzić kolejne wpadki. Najpierw okazało się, że już w kilka chwil po tym, jak za Moatem zamknęła się więzienna brama, funkcjonariusze otrzymali od władz penitencjarnych ostrzeżenie, że może on być niebezpieczny, szczególnie właśnie dla Samanthy Stobbart. Ostrzeżenie jednak zignorowano, co sprawiło, że sprawą zainteresowała się niezależna komisja badająca prawidłową pracę policji, czyli Independent Police Complaints Commission (IPCC).
Kilka dni później uzbrojeni po zęby funkcjonariusze wpadli do domu na przedmieściach Newcastle sądząc, że przebywa tam zbieg. Na oczach dzieci skuli kajdankami rodziców i rozpoczęli przeszukanie, które nie przyniosło żadnych rezultatów. Gdy wreszcie opuścili dom, okazało się, że któryś z nich zostawił w dziecięcej sypialni magazynek pełen ostrej amunicji.
Pościg
Zakrojone na szeroką skalę poszukiwania Moata rozpoczęły się już w weekend dwa tygodnie temu, angażując siły policyjne w niewyobrażalnym wręcz rozmiarze. W okolice Newcastle sprowadzono uzbrojone jednostki z Cleveland, Humberside, West Yorkshire, South Yorkshire i Cumbrii. Po kilku dniach dołączyło do nich 40 uzbrojonych w broń automatyczną policjantów oddelegowanych przez londyńską Metropolitan Police. W akcję włączyły się też wyspecjalizowane siły z Irlandii Północnej, które wysłały na pomoc dwadzieścia w pełni uzbrojonych pojazdów bojowych wraz z załogami. Jakby tego było mało, w obławie brał też udział uzbrojony w precyzyjne kamery myśliwiec Tornado, przekazany przez brytyjskie Ministerstwo Obrony.
Skutkiem tych zmasowanych działań było odkrycie kilku kryjówek Moata, w których jednak nie było już po nim śladu. Były za to listy i dyktafon, które zostawiał tam policjantom. Wynikało z nich, że najbardziej poszukiwany człowiek w Wielkiej Brytanii posiadał jedną sztukę broni palnej i sypiał w prowizorycznie zbudowanych szałasach. Gdy „pętla się zaciskała”, zbieg specjalnie się nie kryjąc zdołał napaść i obrabować farmę rolniczą oraz lokalny bar fish & chips w okolicy Blyth.
Oczywiście policji udało się dokonać także kilku aresztowań. Zarzut pomocy w dokonaniu zabójstwa usłyszeli 26-letni Karl Ness z Dudley i 23-letni Qhuram Awan z Blyth, których oskarżenie podejrzewa, że towarzyszyli Moatowi podczas strzelaniny w Birtley i Newcastle. Poza nimi zatrzymano też kilka innych osób.
Egzekucja?
Ostatecznie policja namierzyła Moata dopiero w ubiegły piątek około 19, nad rzeką nieopodal miejscowości Rothbury, gdzie uciekinier przez ostatnich kilka dni nocował w pustej studni. Wkrótce w okolicy zaroiło się od mundurowych, którzy otoczyli zbiega. Ten jednak ani myślał się poddać. – Nie spędzę reszty życia w ciasnej, brudnej celi – powiedział im przykładając sobie lufę do głowy.
Negocjacje trwały ponad sześć godzin, podczas których Moat leżał płasko na ziemi wciąż celując do samego siebie z tzw. „obrzyna”, czyli strzelby z odpiłowaną lufą. Oprócz policyjnego negocjatora, do kapitulacji próbował przekonać go kolega z dzieciństwa Tony Laider. W sukurs próbowali też przyjść inni. Niezależnie od siebie swą pomoc zaoferowali mu brat Angus, wujek Charlie oraz była dziewczyna Yvette Foreman. Wszyscy oni będą mieć później żal do policji, że odmówiła im szansy. Świadkowie zaś powiedzą, że Moat mówił negocjatorom, że nie ma nic do stracenia, bo rodzina i przyjaciele i tak nie chcą go znać.
Strzał usłyszano kilka minut po pierwszej. Huk zarejestrowały transmitujące przebieg wydarzeń kamery telewizyjne. Tuż po nim dał się słyszeć przerażający wrzask, najprawdopodobniej samego Moata. Dopiero pół godziny później na miejsce wpuszczono karetkę, która wywiozła jego ciało z przykrytą kocem twarzą.
– Policja nie strzelała, funkcjonariusze użyli wyłącznie zdalnych paralizatorów, ale nie udało jej się powstrzymać Moata przed odebraniem sobie życia – powiedziała p.o. komendanta Sue Sim następnego ranka. Sekcja zwłok wykazała, że Moat zastrzelił się sam z broni, którą posiadał.
Sprawa zamknięta? Niekoniecznie... – Dlaczego wyniki sekcji nie wspominają o śladach po użyciu paralizatorów? – pytają głośno najbliżsi Moata, domagając się powtórnej autopsji. – Dlaczego nie dopuszczono do negocjacji nikogo z najbliższych? – zastanawia się jego brat. – Jak można używać prądu w stosunku do przemoczonego człowieka, który celuje sobie w głowę z broni? Przecież wiadomo, że wtedy strzeli – dyskutują internauci na upamiętniającej Moata stronie na Facebooku, która zgromadziła ponad 3 tysiące fanów samotnego mściciela.
– Myślę, że to po prostu była publiczna egzekucja – kwituje Angus Moat.
--------------------------------------------------------------
Odsiecz Gazzy
Wśród osób, które chciały pomóc policji w negocjacjach znalazł się też niespodziewanie były angielski piłkarz Paul Gascoigne, który podobno osobiście znał Raoula Moata. Gascoigne zjawił się w Rothbury uzbrojony w kilka piw, pieczonego kurczaka, ciepłe ciuchy i telefon komórkowy. – To był fantastyczny chłopak – mówił potem dziennikarzom. – Myślę, że mogłem uratować mu życie. Wystarczyło, żebym tam wszedł i powiedział: „Moaty, tu Gazza” i byłoby po sprawie – dodał.
Na przekazaną przez dziennikarzy wieść o tym, co zrobił Gazza, jego agent zaniemówił. – Co takiego...?! Głos mi odebrało – miał powiedzieć przebywający akurat na Majorce agent Gascoigne’a, Kenny Shepherd.
Autor: Dominik Waszek
|
|
